Diz Protezi (Diz Artroplasti)

DİZ PROTEZ (DİZ ARTROPLASTİ)image010 

 

Diz Protez Nedir?

Diz ekleminde pek çok sebepten dolayı oluşan  dejeneratif

değişiklikler ağrı ve hareket kısıtlılığı yaratarak  yaşam kalitesinin düşmesine neden

olmaktadır. Diğer tedavi seçenekleri yetersiz kaldığı durumlarda artroplasti,

ortopedi cerrahlarının sıklıkla tercih ettiği ve başarıyla uyguladığı bir prosedürdür.

Tarihsel gelişimi yüzyılı aşan total diz artroplastisi temel cerrahi prensiplere

uyularak yapıldığında ortopedik cerrahi girişimler içinde sonuçları en yüz güldürücü

olanlardan biridir. Modern diz artroplastisi konseptinin 1970’lerde gelişimi ile yepyeni

bir boyut kazanmıştır. Protez tasarımındaki gelişmeler ve cerrahi tekniğin daha da

ilerlemesiyle dünyada ve ülkemizde giderek artan sayıda uygulama alanı

bulmaktadır.

 

Kimler diz protezine adaydır

Total diz protezi  uygulanan hastaların çoğu ciddi diz kireçlenmesi olanlardır. Diz protezi  en çok  60-80 yaş arasındaki popülasyona yapılmaktadır..; bunların yanında  her hasta doktor tarafından ayrı değerlendirme yapılır; diz protez yapılacak hasta  yaşa göre değil  hastanın ağrı düzeyi ve sakatlık derecesine göz önünde bulundurularak karar verilir. 17 yaşında olan genç hastalara yapılacağı gibi ve 90 yaşında olan yaşlı hastalarada yapılır . Her yaş grubunda  bile başarılı protez uygulamaları vardır. Koşullar göre de
ğişkenlik göstersede ;aşağıdaki durumlar söz konusu ise siz diz protezine için  uygun bir aday olabilirsiniz.

  • İstirahatta bile süregelen  orta-ciddi diz ağrısı
  • Günlük iş ve aktivitelerinizi yapmanıza engelleyen ciddi diz ağrısı; merdiven inip çıkmada yürümede, , sandalyeye oturup kalkmada zorlanma. Birkaç yüz metre yürüdükt en sonra  ciddi ağrınız oluyor veya baston kullanma gereksinimi duyuyor iseniz.
  • Dizde hareket kısıtlılığı
  • Dizde ileri derecede şekil bozukluğu. Dizde, istirahat veya ilaçlar ile gerilemeyen kronik yangı ve şişme Ağrı kesici ilaçlar ağrıyı gidermede artık yetersiz kalıyor veya artık bu ilaçların yan etkileri sorun olmaya başlamış ise.
  • Kortizon enjeksiyonu, fizik tedavi veya başka cerrahi gibi tedaviler ile düzelebilme şansı ortadan kalkmış ise

 

resim-31

 

Protezin Ömrü Nedir?

Protezin yapısı gereği bazı parçalar sürtünmektedir. Bu durum zaman içinde sürtünen parçaların aşınmasına ve protezde gevşemelere sebep olabilir. Eğer operasyon deneyimli bir cerrah tarafından ileri teknoloji ürünü malzeme ile yapılırsa, protezin dayanma süresi 25-30 yıl civarındadır. Çeşitli sebeplerle gevşemiş ve aşınmış protezlere ikincil bir revizyon ameliyatı gerekebilir. Revizyon ameliyatları cerrahi teknik olarak daha güç ve komplikasyon oranları yüksek olsa da sonuçları başarılıdır.

Hastalarımızın en çok merak ettiği konu protezinin kaç yıl dayanacağıdır. Bu başlıca 3 faktöre bağlıdır.

Birincisi; Protez ameliyatını yapan doktorun deneyimi

İkincisi;  Kullanılan protezin kalitesi ve dayanıklılığı,

Üçüncüsü;  ise hastanın protezini kullanma biçimidir. 100 kilo üstü ve çok aktif bir yaşam (yorucu sporlar, ağır iş koşulları, sık sık düşme, çok fazla atlayıp zıplama vb) süren kişilerde protez ömrünün 5 yıl kadar azalması beklenebilir. Buna rağmen tamamen ağrısız ve diz bükülmesinin 90 dereceden fazla olduğu ortalama 20-25  yıl konforlu bir yaşam süresi elde edilir.

 

Protez ömrünü doldurduğunda ağrı yapmaya başlar ve şikayetler zamanla ilerler. Buna neden protezin gevşemesi ve aradaki plastik benzeri materyalin aşınması olabilir. Bu durumda protezin aşınan ve gevşeyen parçaları revizyon diz protezi denilen daha komplike bir ameliyatla değiştirilir.

 

Diz protezde nasıl bir cerrahi işlem  uygulanır ?

Normal bir dizde dört adet bağ, dizin kemiklerinin birbiri ile bağlantısını ve koordinasyonunu sağlar. Artritli bir dizde bu bağların yapıları bozulabilir. Diz protezi uygulamalarında bu bağlardan bazıları eklem yüzeyleri ile birlikte kaldırılır ve yeni yapma yüzeyler ile değiştirilir. Konulan parçaları yerinde tutmak üzere 2 yol mevcuttur.Bunlardan biri polimetimetakrilat adı verilen çimento ile tespittir. Diğeri ise özel hazırlanan ve kemiğin gelişimine uygun olarak kemikle bütünleşen parçalardan oluşan protezlerdir.

Bugün diz protezlerinin büyük çoğunluğu çimentolu olarak yapılmaktadır. Çimentolu protezlerin uyumu mükemmel olup 25 -30 yıl kadar dayanabilmektedir. Bu süreyi hastanın kilosu, genel sağlık koşulları,aktivite düzeyi arttırıp, azaltabilmektedir. Çimentonun avantajı gerek kemikle protezi birbirine bağlayan bir yapı olması gerekse katı bir maddenin ortama kattığı biomekanik güçtür. Bugün için kullanılan materyallerde kırılma olayı son derece azdır

 

Ameliyat Sonrası

Hastanede (uygulamalar farklı olmakla beraber) 5-7 gün kalacaksınız. 2. gün doktorunuz size yatakta yapmaya başlayacağınız egzersizleri gösterecektir. Hastalar taburcu oldukları gün kendi kendine yatıyor/kalkıyor, tuvalete gidiyor ve dizini yatağın kenarından 90 derece bükebiliyor olmalıdır. Nadiren yatma süresi uzayan hastalar olabilir.

Dreniniz 2. veya 3. gün çekilecek ve pansuman yapılacaktır. Hastanede kaldığınız sürece dizinize buz uygulanacaktır. İlk 2 gece 38 civarında ateşiniz olabilir, enfeksiyon anlamına gelmez. Enfeksiyon bulguları 3. günde başlar.

Ameliyatın ikinci gününden itibaren diz bükme ve adale güçlendirme egzersizlerine başlanır. Bu egzersizler diz fonksiyonlarının tamamen kazanılmasına kadar devam eder. Egzersizler genellikle bir fizyoterapist tarafından uygulanır.

Eve döndükten operasyon sonrası 10. gün sonuna kadar bacağınızı uzatarak yatabilir veya oturabilirsiniz. Yemek için ayağınızı yere koyarak oturabilir ve ihtiyaçlarınız için walker aracılığı ile dilediğiniz kadar kalkıp yürüyebilirsiniz.. Bu dönemde dizinizdeki bandajı ve çorabı kesinlikle çıkarmayın. Bu dizinizin içinde kanama ve şişmeye neden olabilir. Egzersizlerinizi aksatmada her gün tarif edildiği şekilde yapınız. Bu sırada kan sulandırıcı ilacınızı kullanmayı aksatmayınız ve ağrınız olursa ağrı kesicinizi alınız.

 

Dikkat; ateşiniz 38 derece üzerine çıkar, dizinizde, bacakta ağrı-ayak parmaklarınızda şişme olursa doktorunuzu derhal arayın.

 

  1. gün yaranız doktorunuz tarafından görülecektir ve uygunsa dikişleriniz alınır. Dikiş alındıktan sonra fizik tedavi başlanır. Fizik tedaviniz genellikle haftada 3 gün olmak üzere 3. ayın sonuna kadar devam edecektir. Sonuç ta kaliteli fizik tedavi en etkili faktörlerden biridir.

 

3.hafta sonunda yürütecinizi bırakıp bir bastona geçebilirsiniz. Bastonu sağlam tarafınızda kullanmalısınız. İki taraflı operasyon olmuşsanız yürüteci 6. haftaya kadar kullanabilirsiniz. 6-12 hafta içinde bastonunuzu tamamen bırakabiliriniz. Kendinizi güvende hissediyorsanız uzun süreler baston kullanabilirsiniz. 8. haftadan sonra daha aktif olabilirsiniz, araba kullanabilirsiniz fakat sportif aktivite halen yasaktır. 4. ay sonunda fizyoterapistiniz sportif aktivitelere yavaş yavaş başlatabilir. Tam spora dönüş 6 ay sonundadır.

 

Diz protezi uygulaması sonrasında hastaların çoğunda ağrılar tamamen geçer. Daha hafif ağrıları olan hastalarda non-steroid antiinflamatuar ilaçlar ağrı kontrolü için yeterlidir. Bacaktaki şekil bozukluğu tamamen düzeltilir. Yürüme, merdiven inip-çıkma gibi gündelik işler koltuk değneği veya yürüteç olmadan rahatlıkla yapılır. Yüzme, yürüyüş, koşma, bisiklet gibi mücadele gerektirmeyen sporlar yapılabilir, araç kullanılabilir. Gündelik yaşama geri dönen hastada obezite mevcutsa kilo vermesi önerilir. Protez sonrası hastanın zorlayıcı ve mücadele gerektiren spor yapmaması gerekir. Dizin aşırı bükülmesine neden olan yere oturma ve namaz kılma gibi gündelik aktivitelerin sandalyede yapılması önerilir.

 

 

 

Anahtar kelimeler: Diz protezi nedir ?/.Diz protezi ameliyatı nasıl olur,/Diz  kireçlenme tedavisi ./Diz protezin ömrü nedir./Diz kapağı ağrısı./Menisküs ağrısı./menisküs yırtuğı,/kireçlenme,/ön çapraz bağ kopması,/diz neden ağrır/Diz protez sonrası ne zaman yürümeye başlarım/